Thị trường chứng khoán Việt Nam thuế quan đã trải qua những phiên giao dịch đầy biến động kể từ khi Mỹ công bố áp mức thuế 46% lên hàng hóa Việt Nam. VN-Index ghi nhận phiên giảm mạnh 4,2% ngay hôm sau thông báo, nhưng đã phục hồi dần trong những ngày tiếp theo khi thị trường bắt đầu phân hóa rõ nét — cổ phiếu xuất khẩu chịu áp lực bán, trong khi một số nhóm cổ phiếu khác lại tìm thấy cơ hội từ làn sóng tái cơ cấu kinh tế. Đâu là những cổ phiếu hưởng lợi trong bức tranh mới này?
Diễn biến VN-Index và tâm lý thị trường sau cú sốc
Sau phiên giảm lịch sử ngày 3/4/2026 (VN-Index mất 47 điểm, về ngưỡng 1.198 điểm), thị trường đã có sự phân hóa mạnh mẽ theo từng nhóm ngành. Nhóm cổ phiếu dệt may (TNG, MSH, STK, GIL), thủy sản (VHC, ANV, MPC, IDI) và đồ gỗ (GDT, PTB) chịu áp lực bán lớn do lo ngại tác động trực tiếp từ thuế quan lên đơn hàng xuất khẩu sang Mỹ.
Ngược lại, dòng tiền đã chảy vào các nhóm cổ phiếu được kỳ vọng hưởng lợi gián tiếp từ cú sốc này, bao gồm: ngân hàng (kỳ vọng nới lỏng tiền tệ hỗ trợ), bất động sản khu công nghiệp (đón sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng), công nghệ nội địa (thay thế nhập khẩu) và một số ngành tiêu dùng nội địa. Khối ngoại trong tuần đầu tháng 4 mua ròng khoảng 320 tỷ đồng — tín hiệu cho thấy nhà đầu tư nước ngoài đang nhìn nhận thị trường Việt Nam theo hướng dài hạn hơn.
Nhóm cổ phiếu hưởng lợi trực tiếp
Thứ nhất, nhóm bất động sản khu công nghiệp tiếp tục là điểm sáng rõ nét nhất. Các mã KBC (Tổng công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc), IDC (Tổng công ty Viglacera), LHG (Long Hậu), SZC (Sonadezi Châu Đức) đều tăng mạnh trong tuần sau sốc thuế. Lý do: cú sốc thuế quan Mỹ-Việt buộc nhiều tập đoàn đa quốc gia đang đặt nhà máy tại Trung Quốc phải cân nhắc lại chiến lược, trong đó dịch chuyển về Việt Nam hoặc các nước Đông Nam Á vẫn là lựa chọn khả thi nếu hai bên đàm phán thành công.
Thứ hai, nhóm cảng biển và logistics — gồm GMD (Gemadept), VSC, DVP — cũng được chú ý vì dù kim ngạch xuất khẩu ngắn hạn có thể giảm, nhưng các dòng hàng đang tái định tuyến vẫn cần đi qua cảng Việt Nam. Thứ ba, nhóm cổ phiếu tiêu dùng nội địa như MWG (The World, Điện Máy Xanh), PNJ (Phú Nhuận Jewelry), FRT (FPT Retail) được kỳ vọng khi chính sách kích cầu nội địa được đẩy mạnh để bù đắp xuất khẩu giảm.
Cổ phiếu ngân hàng: Cơ hội từ nới lỏng tiền tệ
Nhóm cổ phiếu ngân hàng được giới phân tích đặc biệt chú ý trong kịch bản này. Nếu Ngân hàng Nhà nước quyết định hạ lãi suất điều hành để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh xuất khẩu bị ảnh hưởng, thanh khoản hệ thống ngân hàng sẽ được cải thiện và lợi nhuận ngân hàng từ chênh lệch lãi suất (NIM) có thể tăng. Các mã được đánh giá tốt trong kịch bản này gồm TCB (Techcombank), VCB (Vietcombank), MBB (MB), HDB (HDBank) và VPB (VPBank).
Tuy nhiên, rủi ro cần lưu ý là chất lượng tài sản ngân hàng có thể xấu đi nếu các doanh nghiệp xuất khẩu gặp khó khăn dòng tiền và không trả được nợ vay — đặc biệt là các khoản vay sản xuất hàng xuất khẩu sang Mỹ. Tỷ lệ nợ xấu cần theo dõi chặt trong Q2 và Q3/2026.
Chiến lược danh mục trong giai đoạn bất định
Các chuyên gia phân tích chứng khoán từ SSI Research, VCSC và MBS đều đưa ra khuyến nghị thận trọng nhưng không rời thị trường. Chiến lược phổ biến được đề xuất là giảm tỷ trọng nhóm xuất khẩu phụ thuộc lớn vào Mỹ (trên 40% doanh thu), duy trì hoặc tăng tỷ trọng nhóm nội địa và khu công nghiệp, đồng thời giữ tỷ lệ tiền mặt 20-30% để chờ cơ hội mua vào khi có phiên bán tháo quá mức.
VN-Index hiện đang giao dịch ở mức P/E khoảng 13,5 lần — thấp hơn trung bình lịch sử 5 năm (15,2 lần) và khá hấp dẫn so với các thị trường mới nổi khu vực. Đây là yếu tố hỗ trợ quan trọng cho luận điểm rằng thị trường đã chiết khấu phần lớn rủi ro thuế quan vào giá, và nhà đầu tư dài hạn có thể xem đây là cơ hội tích lũy có chọn lọc thay vì hoảng loạn thoát hàng.